Het verhaal

Het verhaal

Op een koude winteravond tekenen zo’n honderd mensen van diverse socio-culturele organisaties in onze regio present in de Residentie in Lichtaart. “Om ons werk te kunnen doen, willen we de polsslag van de samenleving kunnen lezen”, steekt Gie Van den Eeckhaut, voorzitter van Vormingplus Kempen, van wal. Eén van de inspiratiebronnen is Herman Konings.

“Ik ben geen waarzegger”, zegt de trendanalist. “Ik praat veel met wetenschappers die de toekomst bestuderen. Zelf kan ik geen expert zijn in toekomst, want ik heb er geen ervaring mee.” En daarmee refereert Konings naar zijn boek Sub Rosa. Geïnspireerd toekomstkijken. Sub Rosa is Latijn voor ‘onder de rozen’. “’We zullen het sub rosa houden’, zeggen juristen als over iets gezwegen moet worden”, legt Konings uit. “Voor ons, psychologen, betekent sub rosa iets dat nog niet aan de oppervlakte is. De toekomst is sub rosa.”

Radicaliserende technologie

In zijn lezing trakteert Konings het publiek op een aantal wetenschappelijke vermoedens. “In dit tweede achtste van de 21ste eeuw zijn we minder geneigd om weerstand te bieden tegen verandering. In 2000 had 70% van de Belgen geen mobiele telefoon, ondanks de inspanningen van de reclamewereld. In 2003 had 70% van de Belgen een gsm. En vandaag is dat negen op de tien. De snelheid van verandering is veranderd”, snijdt Konings een eerste trend aan.

De oorzaak voor dat fenomeen van snelle verandering vindt de psycholoog bij de vier Rosa-waarden: Radicaal, Openhartig, Saamhorig en Aanstekelijk. In zijn smakelijke stijl doet Konings de betekenis van de ‘R’ en de ‘A’ uit de doeken. De ‘R’ van radicaal. “Dat betekent vooreerst extreem. Er zijn ontzettend veel wetenschappers die de toekomst bestuderen. Vooral in de BRIICS-landen: Brazilië, Rusland, India, Indonesië, China en Zuid-Afrika. In die economische groeilanden gaan heel wat centen naar onderwijs en onderzoek. Wat zij ontwikkelen, is onwaarschijnlijk. De technologie is aan het radicaliseren. Een voorbeeld: voor 499 euro kan je een reflexcamera kopen. Daarmee kan je mooie foto’s maken zonder enige opleiding. De liefhebber is quasi een professional geworden. Is het tijdperk van de amateur voorbij? Dat is dan de hamvraag.”

Bomma

Een opvallend gevolg van de radicalisering van de technologie is volgens Konings dat mensen het digitale opnieuw inruilen voor het analoge. “Kijk naar het succes van de boekenbeurs”, stelt Konings. “Nooit zijn er zoveel analoge boeken verkocht als nu.” Dat brengt de trendwatcher naadloos bij de tweede betekenis van de ‘R’-waarde. “Radix is Latijn voor wortel. Vandaag zijn we geïnteresseerd in waar we vandaan komen. In steden zijn steeds meer mensen bereid om moestuinen aan te leggen. Kijk naar het succes van kok Jeroen Meus, het antwoord op de Piet Huysentruyt die in een wit machtsuniform Mariette op de vingers tikt. De programmamakers van Dagelijkse Kost laten Meus om de drie zinnen ‘bomma’ zeggen. Want dat is herkenbaar voor de mensen. Zijn ongestreken hemd is authentiek. Gevolg: 250.000 Vlamingen hebben zijn boek gekocht. Dat is een vorm van radicaal zijn, van naar de wortel kijken.”

Kort stipt Konings de ‘S’ van saamhorigheid in het letterwoord Rosa aan. ‘Sociaal netwerken is belangrijk. Maar het leidt tot ‘sociaal niet werken’. “We hebben teveel bits en bytes per dag. Bij twintigers en dertigers gaan alsmaar meer stemmen op om op vrijdag om 14 uur te stoppen met werken en iets te gaan drinken in een coldspot. Kortom, we vinden het leuk om een analoog boek te lezen en in de moestuin te wroeten.”

Kiespijn

De ‘A’ staat voor aanstekelijk. “Ons gedrag werkt vaak belemmerend”, stelt Konings vast. “We hebben heel wat problemen. Denk maar aan tijds- en prestatiedruk. We hebben minder tijd en dan moet je na een drukke werkdag op de koop toe nog naar de winkel. Je loopt langs de rekken en wordt geconfronteerd met een enorm grote keuze aan yoghurt. En je hebt minder tijd. Dat leidt tot keuzeverlamming of kiespijn. En dan kies je yoghurt natuur.” Dan komt volgens Konings de psychologie van het duwtje op de proppen. “We moeten aangestoken worden om ons gedrag te veranderen.” En daar volgens de psycholoog drie mogelijkheden voor. Eén daarvan is zelfmonitoring. En dat brengt ons bij de apps, de kleine applicaties die draaien op een smartphone of tablet. “Zo is er bijvoorbeeld een app om je gewicht en BMI te weten. Elke dag ontvang je een herinnering dat je op de weegschaal moet gaan staan. Of de app waarmee je in een restaurant kan achterhalen hoe het gesteld is met de cuisson van je vlees.” Die appzucht heeft volgens Konings tot gevolg dat we ons gedrag in grafieken gaan omzetten en beginnen te veranderen.”

odrtafel

Traagdruppelde koffiehuizen

Gevat en op humoristische wijze resumeert poppenspeler Armand Schreurs het betoog van Herman Konings. Het publiek lacht, maar lijkt ook wat verward. Teruggrijpen naar het lokale, naar gezellig traagdruppelende koffiehuizen, is onze reactie op de globalisering en digitalisering. En dat stemt tot nadenken. Daarmee is het opzet van Vormingplus Kempen geslaagd. Een duwtje in de rug voor de socio-culturele organisaties om te bekijken hoe met de geschetste verschuivingen om te gaan.

reportage: Caroline Haverans

Achteraf bekeken

“We hebben een pak aan informatie gekregen”, reageert Mon Verrydt op het betoog van Herman Konings. “Wat me opvalt, is dat mensen het belangrijk vinden om opnieuw meer terug te vallen op de eigen omgeving, op het authentieke. Als we in de samenleving spreken over zorg moeten we misschien niet alle verantwoordelijkheid leggen bij de instellingen, maar ervoor zorgen dat mensen in de buurt opnieuw met elkaar betrokken raken; dat ze opnieuw aandacht geven aan elkaar. Maar dat is iets wat je moet stimuleren.Mon Verrydt, secretaris ACW-Kempen

odrmon

“Ik vind techniek zeer inspirerend”, vertelt Ilse Van Gorp. “Het heeft ontzettend veel mogelijkheden. Het doet deugd om horen dat jongeren techniek in de juiste context kunnen plaatsen en er op bepaalde tijdstippen ook afstand van kunnen nemen. Want dat schept ruimte voor het sociale. Ik ben dan ook blij dat ik nu leef; dat we opnieuw aandacht voor elkaar kunnen hebben. Ook herken ik een aantal dingen in de trends van Konings. Bijvoorbeeld het teruggrijpen naar naturlijke en lokale producten. Ook de kantoren van het Strategisch Platform Kempen (de trekker van Digidak, nvdr) zijn heringericht met gerecycleerd materiaal.”Ilse Van Gorp, coördinator Digidak

Ilse Van Gorp

“Heel interessant om er professioneel iets mee te doen”, zegt Myriam Bergmans. “De snelheid van verandering kan impact hebben op mensen. In die mate dat ze in de maatschappij niet meer mee kunnen. Sommigen gaan sterk mee in de trends van de laatste nieuwe dingen, anderen zeggen ‘dat hoeft voor mij niet.’ Ook binnen onze organisatie weegt de snelheid. Met als gevolg dat een aantal mensen, collega’s, afhaakt. Herman Konings heeft een aantal elementen aangereikt over hoe om te gaan met die trends. Ik laat het even bezinken en probeer een stukje uit het betoog te filteren om er concreet mee aan de slag te gaan.”Myriam Bergmans, coördinator dienst vrije tijd, sport, vorming en vrijwilligerswerk OPZ Geel

Myriam Bergmans

2016-12-16T21:22:29+00:00